Beheer van verpakkingen: een doeltreffend Belgisch systeem

Eens te meer zijn wij ‘Europees recyclingkampioen voor huishoudverpakkingen’, met een resultaat dat in 2016 87,4% bereikte. Het is overduidelijk dat het systeem dat Fost Plus ooit invoerde, nu al 23 jaar lang zijn degelijkheid bewijst! En toch wordt er gesproken van een alternatief voor sommige verpakkingen. Misschien komt er een soort statiegeld. De vraag is wat hiervan de impact zou zijn en waarom de drie bevoegde Belgische ministers hier zo koortsig mee bezig zijn?

Elke Belgische burger mag er trots op zijn dat hij dagelijks bijdraagt tot de schitterende resultaten van recycling. En toch is niet alles rooskleurig in ons afvalbeheer. Denk maar aan de openbare netheid. Die blijft bij ons problematisch en schaadt niet alleen het milieu, maar ook het imago van Brussel en zelfs van gans het land.

Om het hoofd te bieden aan straatafval bestudeerden zowel Vlaanderen als Wallonië heel aandachtig een mogelijke invoering van statiegeld voor drankverpakkingen. BECI en zijn leden begrijpen echter moeilijk hoe dit nieuwe systeem met aanzienlijke gevolgen voor de economie en het milieu een verregaande oplossing zou bieden voor alle wandaden die onze stedelijke omgeving beschadigen.

Nochtans overtuigde het concept 65% van de respondenten op onze opiniepeiling. Om duidelijkheid te scheppen in dit dossier moeten we dus wat uitleg verschaffen over de gevolgen van dit type maatregel.

Er wordt vaak beweerd dat straatafval grotendeels uit huishoudafval bestaat. Dit is echter niet het geval: het huishoudafval vertegenwoordigt slechts tussen 10 en 20% van het vuilnis dat op de openbare weg wordt achtergelaten. Er moet dus verder worden gereinigd om sigarettenpeuken, allerlei papier en grofvuil van het straatbeeld te verwijderen.

Het invoeren van statiegeld op drankverpakkingen zou bovendien een vermindering van de volumes blauwe zakken veroorzaken, door het wegblijven van de bedoelde verpakkingen (-50 % volgens de ramingen). Is dit een positief? Niet zeker, want de inzameling van blauwe zakken zou aan rentabiliteit inboeten en riskeert dus te verdwijnen. Zelfs een uitbreiding van de plasticafval die in de blauwe zak wordt aanvaard (P+ studie aan de gang) zou het door het statiegeld verloren volume niet compenseren.

Laten we ook even stilstaan bij de kost van een invoering van statiegeld: naar schatting tussen twee en vier maal de kost van de huidige ophaal. Maar er is meer: zo bijvoorbeeld de financiële, logistieke en menselijke last voor handelaars, door de installatie van machines die het leeggoed terugwinnen. Bovendien kan de installatie van dergelijke machines een noemenswaardig verlies van handelsoppervlakte veroorzaken. In Brussel waar de vierkante meter zeldzaam en duur is, zorgt dit hoogstwaarschijnlijk voor problemen.

Voor de consument zou het statiegeld gepaard gaan met een hogere aankoopprijs van de producten. Sommige klanten riskeren dus hun boodschappen net over de grens te gaan doen.

 Andere oplossingen met een beter geïntegreerde visie worden momenteel in Vlaanderen en in Wallonië uitgetest om de plaag van het straatafval te bestrijden. Vijf benaderingen komen hierbij te pas:

-          Sensibilisering

-          Investeringen in de infrastructuur

-          Controle en boetes

-          Beheer van het leefmilieu

-          De burger erbij betrekken

De privé verpakkingssector steunt deze acties en neemt eraan deel met een jaarlijks budget dat voor Vlaanderen en Wallonië tot 17 miljoen euro oploopt. Brussel zal zich ook in de loop van 2017 bij dit algemene initiatief voegen. Het is natuurlijk de bedoeling dat de hoofdstad van Europa er bijzonder netjes uitziet!

BECI vraagt zich dus af of het wel verantwoord is het meest efficiënte PMD recycling systeem in Europa te ontmantelen om slechts een zeer gedeeltelijke oplossing te bieden voor het veelzijdige probleem van het straatafval.

Dit artikel wordt u voorgesteld door Laurie Verheyen, Adviseur Kringloopeconomie, 31 mei 2017.