De recente energiecrisissen hebben bedrijven er pijnlijk aan herinnerd hoe afhankelijk hun elektriciteitsfactuur kan zijn van factoren die ze zelf niet in de hand hebben. In de huidige context van energietransitie blijft efficiëntie een essentiële hefboom om de kosten te beheersen, maar er reikt zich nu een andere vraag aan: hoe kunnen we minder blootgesteld worden aan de prijsvolatiliteit op de markt?
Energiedelen biedt een nieuw antwoord op deze uitdaging, mogelijk gemaakt door de uitrol van digitale meters binnen een Europees wettelijk kader dat in de drie gewesten is omgezet.
"Lokaal geproduceerde energie beter valoriseren en controle krijgen over een deel van de factuur: dat is waar energiedelen om draait."
Energiedelen, hoe werkt dat?
Tot nu toe moest een bedrijf zonder eigen energieproductie volledig beroep doen op één enkele leverancier om aan al zijn behoeften te voldoen. Omgekeerd kon een bedrijf dat zelf elektriciteit produceerde deze enkel zelf verbruiken en zag het zijn overschot tegen een lage prijs terugvloeien naar het net. Energiedelen slaat een brug tussen beide: een nieuwe optie die het eerste bedrijf rechtstreeks toegang geeft tot de energie die door het tweede wordt geproduceerd.
Deelname aan dit systeem vereist geen ingrijpende wijzigingen voor de deelnemers: het verbruikende bedrijf neemt gewoon een deel van zijn elektriciteit af van lokale producenten, zonder zich los te koppelen van zijn leverancier, die de rest van de energiebehoefte blijft garanderen. De producent van zijn kant haalt meer rendement uit zijn zonne-overschot door dit rechtstreeks bij verbruikers te valoriseren. De gedeelde energie wordt verhandeld tegen een tarief dat voor beide partijen structureel voordelig is: hoger dan de klassieke injectievergoeding voor de producent, lager dan het leverancierstarief voor de consument, en vooral losgekoppeld van de marktvolatiliteit omdat de prijs rechtstreeks tussen de deelnemers wordt vastgelegd.
Komen alle bedrijven hiervoor in aanmerking?
Op enkele uitzonderingen na kunnen alle bedrijven deelnemen aan energiedelen. Het is niet nodig om zonnepanelen te bezitten om mee te doen: een bedrijf kan producent zijn, verbruiker, of beide. Het verbruiksprofiel speelt wel een belangrijke rol: bedrijven die voornamelijk overdag actief zijn, halen er het meeste nut uit, aangezien hun verbruik samenvalt met de uren van zonneproductie. Energiedelen heeft zo ook een educatieve waarde: het zet bedrijven ertoe aan hun eigen verbruiksprofiel te analyseren en de mogelijkheid te onderzoeken om bepaalde processen te verschuiven naar uren waarop hernieuwbare energie overvloedig en goedkoop beschikbaar is.
Een uitrol die complex blijft
Hoewel het principe op papier eenvoudig is, is de praktijk dat minder. Het identificeren van producenten en verbruikers met compatibele profielen, het opstellen van de deelovereenkomsten, het naleven van de goedkeuringsprocedures van de regulator en het verwerken van de ruwe meterdata vereisen een technische en administratieve expertise die weinig bedrijven in huis hebben. Dit verklaart de opkomst van gespecialiseerde spelers wier taak er precies in bestaat deze ontmoeting te vergemakkelijken en het beheer van het systeem op lange termijn te verzekeren, een last die de deelnemers zelf nooit hoeven te dragen.
Een dynamiek die vorm krijgt in Brussel
In Brussel geniet energiedelen van een bijzonder gunstig reglementair en operationeel kader, met name dankzij het werk van BRUGEL en Sibelga. In deze context is Sun Is Up ontstaan, een energiegemeenschap die actief is in het hele Brusselse Gewest. Ze brengt vandaag een vijftigtal private bedrijven en twee overheidsactoren samen, met als doelstelling 5 GWh aan gedeelde energie tegen eind 2027. De beheersstructuur steunt voortaan op een commercieel partnerschap met Alteo Group, een Belgische speler in de energietransitie van gebouwen. Deze samenwerking biedt Sun Is Up de steun van een gevestigde speler en stelt Alteo Group in staat energiedelen te integreren in zijn eigen aanbod.
Van de energiecrisis naar een nieuwe manier van verbruiken
De energiecrisis heeft de grenzen aangetoond van een totale afhankelijkheid van schommelingen op de energiemarkt. Energiedelen doet deze schommelingen niet verdwijnen en vervangt de klassieke bevoorrading niet. Het stelt bedrijven echter wel in staat de controle over een deel van hun energievoorziening te heroveren en tegelijk lokaal opgewekte hernieuwbare elektriciteit beter te valoriseren. Het potentieel is op Europese schaal trouwens nog lang niet volledig benut, zo bevestigt een recent rapport van de Europese Rekenkamer.
Naarmate digitale meters veralgemenen en energiegemeenschappen zich verder ontwikkelen, kan energiedelen zo uitgroeien tot een volwaardig onderdeel van de energiestrategie van Brusselse ondernemingen en een volwaardige speler worden op de energiemarkt.
Door Thomas Josse en Simon Laffut, medeoprichters van Sun Is Up.