Hervatting van het werk na een langdurige ziekte is verre van een louter individuele formaliteit: het transformeert het gehele ecosysteem van een onderneming. Een overzicht van een aanpak die al ruim op voorhand moet worden voorbereid.
Een langdurige afwezigheid heeft nooit alleen betrekking op de afwezige persoon. Het raakt ook het team, de leidinggevende en de organisatie, en kan in een kmo snel een heel evenwicht verstoren. Toch wordt de terugkeer naar het werk vaak nog gezien als een eenmalige gebeurtenis: de dag waarop de medewerker terugkeert, met het idee dat alles weer "zoals voorheen" kan worden opgepakt.
Niet wachten tot de eerste dag
Tijdens een langdurige afwezigheid worden taken herverdeeld, nemen collega's het over en past de organisatie zich aan. Wanneer de terugkeer dichterbij komt, moet er dus een nieuw evenwicht worden voorbereid.
Terugkeren betekent immers niet noodzakelijk dat iemand meteen zijn vroegere tempo, werkdruk of verantwoordelijkheden weer kan opnemen. Een heraanpassingsperiode kan nodig zijn: een geleidelijke hervatting, een tijdelijke aanpassing van bepaalde taken of werktijden, of gewoon de nodige tijd om opnieuw houvast en vertrouwen te vinden.
Het doel? Overstappen van de logica "terugkeren zoals voorheen" naar die van een realistische en duurzame terugkeer.
Het contact onderhouden, zonder druk uit te oefenen
Deze voorbereiding begint al tijdens de afwezigheid. Respectvol contact houden met de medewerker maakt het mogelijk om een menselijke en professionele band te behouden, zonder ooit te vragen om de situatie te verantwoorden.
Wanneer de hervatting haalbaar wordt, kan er vervolgens een gesprek plaatsvinden over het werk: wat worden de prioriteiten? Moet er een geleidelijke opbouw van de werkdruk worden voorzien? Moeten bepaalde taken tijdelijk worden aangepast? Welke begeleiding zal nuttig zijn?
"De aanpassingen die worden doorgevoerd om een herstart te begeleiden, moeten vanaf het begin duidelijk worden gedefinieerd, maar ook regelmatig worden geëvalueerd. Het doel is om het kader te kunnen aanpassen aan de evolutie van de situatie," legt Vera Vanhaastert uit, Re-integratiecoördinator, opgeleid in disability management.
Ook de leidinggevende en het team spelen een rol
De leidinggevende neemt een centrale plaats in, hoewel hij of zij zelden is voorbereid op het begeleiden van dit type situatie. De rol van de leidinggevende is te luisteren, verwachtingen te verduidelijken, aan te passen waar nodig en het verloop van de herstart op te volgen.
Ook het team moet worden voorbereid. Na enkele maanden afwezigheid zijn rollen en verantwoordelijkheden vaak geëvolueerd. Het is dus nodig om uit te leggen wat er concreet verandert, terwijl de privacy van de medewerker strikt wordt gerespecteerd.
Van de terugkeer naar het werk een preventiethema maken
Voor een kmo betekent anticiperen niet het opzetten van een complexe procedure. Een stappenplan van één pagina kan al het verschil maken: een contactpersoon aanduiden, leidinggevenden voorbereiden, op de hoogte zijn van de beschikbare externe middelen en de verschillende fasen van de herstart plannen. Een duurzame hervatting hangt niet alleen af van de wilskracht van de persoon, maar ook van de omgeving waarin hij of zij terugkeert.
Dit is precies een van de kernboodschappen van de vzw Baob, die mensen begeleidt die getroffen zijn door ziekte of een langdurige afwezigheid in hun herstel- en veerkrachttraject, maar ook bedrijven die met deze realiteit worden geconfronteerd. Omdat de terugkeer naar het werk niet enkel een individuele kwestie is: het is ook een menselijke, manageriale en organisatorische uitdaging.
Deze visie zal centraal staan tijdens het Bounce Back Festival, georganiseerd door Baob op 2 en 3 oktober in Brussel: twee dagen om te spreken over "de periode daarna", over veerkracht en de terugkeer naar het professionele leven, waarbij betrokkenen, experts en bedrijven samenkomen.
"In een kmo telt elke medewerker. De vraag is niet alleen hoe we de terugkeer beheren, maar wat we vanaf vandaag kunnen opzetten om ervoor te zorgen dat deze in de beste omstandigheden verloopt, zowel voor de persoon als voor het bedrijf," besluit Juliette Berguet, oprichtster van Baob en het Bounce Back Festival.