© DC Studio - Freepik
Artificiële intelligentie maakt steeds meer deel uit van het dagelijkse bedrijfsleven. Maar wanneer een AI-tool een fout maakt, kan de disciplinaire verantwoordelijkheid van de werknemer dan worden ingeroepen?
Steeds meer werknemers maken gebruik van generatieve artificiële intelligentie om teksten te schrijven, data te analyseren of bepaalde taken te automatiseren. Tijdsbesparing, hogere efficiëntie en een vermindering van menselijke fouten: de beloftes zijn talrijk. Maar wat als een foutieve beslissing, een gebrekkig document of onjuiste informatie het gevolg is van het gebruik van AI? Kan de werkgever de werknemer sanctioneren die zich op zo’n tool heeft gebaseerd? Het antwoord is genuanceerder dan het op het eerste gezicht lijkt.
AI blijft een hulpmiddel, geen verantwoordelijke
In het arbeidsrecht berust disciplinaire verantwoordelijkheid op het gedrag van de werknemer. Artificiële intelligentie – hoe geavanceerd ook – beschikt noch over rechtspersoonlijkheid, noch over een eigen aansprakelijkheid. Het gebruik van AI ontslaat de werknemer dan ook niet van zijn of haar plicht tot voorzichtigheid, loyaliteit en zorgvuldigheid. Het afgeleverde werk blijft in principe onder de verantwoordelijkheid van de werknemer vallen, zelfs wanneer het geheel of gedeeltelijk werd gegenereerd door een geautomatiseerd hulpmiddel.
Disciplinaire fout: alles hangt af van de context
Niet elke fout die verband houdt met AI rechtvaardigt automatisch een sanctie. De werkgever zal rekening moeten houden met verschillende factoren: de mate van autonomie die de werknemer kreeg bij het gebruik van de tool, het al dan niet bestaan van interne richtlijnen rond AI-gebruik, de aard van de functie en het verwachte expertiseniveau, en het al dan niet voorzienbare karakter van de fout.
Een werknemer die vastgelegde procedures volgt en gebruikmaakt van een door de onderneming gevalideerde tool, bevindt zich niet in dezelfde positie als iemand die zonder toestemming een niet-beheerde AI inzet voor gevoelige beslissingen.
De sleutelrol van interne regels en opleiding
De vraag naar sancties raakt onvermijdelijk aan die van AI-governance binnen de onderneming. Zonder een duidelijk beleid, zonder aangepaste opleiding en zonder heldere krijtlijnen wordt het voor een werkgever moeilijk om een werknemer een fout te verwijten die werd gemaakt met een tool waarvan het gebruik wordt gedoogd, of zelfs aangemoedigd. Omgekeerd versterken duidelijke, gekende en proportionele interne regels de rechtszekerheid, zowel voor de werkgever als voor de werknemers.
Een fout die door AI wordt gemaakt, ontslaat werknemers niet automatisch van elke verantwoordelijkheid, maar rechtvaardigt evenmin een systematische sanctie. In een context van versnelde digitale transformatie ligt de kernuitdaging minder in sanctioneren dan in het omkaderen, opleiden en verantwoordelijk inzetten van artificiële intelligentie binnen de onderneming.
Door Nicolas Tancredi.